Polskie Stowarzyszenie Dekarzy
Zrzeszenie Dekarzy

Zasady Montażu Gontów Bitumicznych

gont_bitumiczny_isolaDachówki bitumiczne przeznaczone są do montażu na dachach spadzistych, najczęściej o nachyleniu od 15° do 85°. Gdy długość krokwi przekracza 10 metrów, minimalny dopuszczalny spadek wzrasta do 20°. Gonty muszą spełniać wymagania normy produktowej EN 544 i powinny posiadać oznakowanie CEwraz z określeniem klasy odporności pokrycia dachowego na ogień zewnętrzny, klasy reakcji dachówki na ogień i przyczepności posypki MLV. Niniejsza instrukcja opisuje podstawowe reguły montażu gontów. Należy przestrzegać szczegółowych zaleceń producentów.

Wskazówka: Możliwe są różnice w kolorze i uziarnieniu warstwy posypki mineralnej. Przed montażem sprawdzić jednorodność dachówek. Nie montować na jednej połaci dachówek z różnych partii produkcyjnych. Podczas prac montażowach, należy używać wyspecjalizowanych narzędzi i akcesoriów w celu skrócenia czasu montażu oraz zwiększenia precyzji wykonania pokrycia. Akcesoria dedykowane pozwolą uchronić wykonawcę przed problemami związanymi z utratą gwarancji na wykonaną pracę.

Narzędzia niezbędne do wykonania pokrycia:

  1. Młotek dekarski
  2. Nóż dekarski z ostrzami hakowymi
  3. Metrówka
  4. Ołówek
  5. Znacznik dekarski (traser)
  6. Wyciskacz do kleju

Do mocowania należy używać gwoździ dekarskich (papowych) skręcanych lub pierścieniowych cynkowanych ogniowo typ 3.5-30. Niedopuszczalne jest stosowanie zszywek.

 

Materiały pomocnicze i uzupełniające:

  1. Papa podkładowa oxydowana zbrojona welonem szklanym typu P/64/1200
  2. Papa koszowa modyfikowana zbrojona włókniną poliestrową typu PYE PV 250 S4
  3. Uszczelniacz dekarski (klej bitumiczny na zimno trwale plastyczny)
  4. Blacha stalowa powlekana
  5. Wywietrzniki połaciowe lub kalenicowe

Wentylacja

Skuteczna wentylacja dachu gwarantuje komfort cieplny na poddaszu brak zawilgoceń konstrukcji i nie tworzenie się nawisów śnieżnych. Swobodny przepływ powietrza uzyskuje się dzięki szczelinie o wysokości min. 5 cm między termoizolacją a deskowaniem z zapewnionym wlotem w strefie okapowej i wylotem w strefie kalenicowej.

Wskazówka: Wszystkie otwory powinny być zabezpieczone siatką przed insektami

Powietrze z przestrzeni wentylacyjnej wyprowadzane jest przez systemowe wywietrzniki połaciowe lub kalenicowe. Ilość wywietrzników połaciowych należy dobrać na podstawie zaleceń producenta (najczęściej 5 szt / 100 m2). Gotowy profil kalenicowy może zastąpić konstrukcja ciesielska tzw. kalenica podniesiona. Należy zapewnić swobodny przepływ powietrza z przestrzeni międzykrokwiowych w kierunku wywietrznika.

Wskazówka: Wywietrzniki połaciowe należy montować naprzemiennie po obu stronach kalenicy, nie niżej niż 50 cm od kalenicy.

 

Podłoże dachu

Jakość podłoża ma decydujący wpływ na wygląd dachu. Podłoże powinno być stabilne równe, ciągłe i odporne na wilgoć. Zalecanym materiałem poszyciowym są płyty dachowe OSB 3 lub V 313. Grubość należy dostosować do rozstawu krokwi. Montaż podłoża należy przeprowadzić zgodnie z wytycznymi producenta.

 

Poszycie mogą stanowić także calowe deski o szerokości nie większej niż 12 cm lub sklejka wodoodporna (grubość wg zaleceń producenta). Znaczne szpary między deskami dyskwalifikują poszycie.

 

Warunki atmosferyczne

Gonty bitumiczne należy montować w temperaturze wyższej od +5°C. W niskich temperaturach powierzchnie lepiące w gontach wymagają podgrzania.

Wskazówka: Zawsze należy przeprowadzić kontrolę właściwego przyklejenia dachówek.

Prace dekarskie w upalny dzień wymagają szczególnej ostrożności. By nie uszkodzić zamontowanych już gontów należy poruszać się po belkach na hakach dekarskich i używać miękkiego obuwia.

 

Składowanie

Przy magazynowaniu dachówek oraz akcesoriów bitumicznych w dłuższych okresach czasu wymagane jest składowanie w miejscach chłodnych i suchych. Należy unikać ciepłych pomieszczeń magazynowych i bezpośredniego działania promieni słonecznych. Pakiety składować zawsze warstwą z posypką mineralną do góry, również w czasie prac wykonawczych. Nie umieszczać palet jedna na drugiej.

Wskazówka: W celu ułatwienia prac montażowych w skrajnych temperaturach dachówki powinny być składowane w miejscu chroniącym przed nadmiernym rozgrzaniem lub zmrożeniem. W każdym przypadku należy unikać wynoszenia na dach większej ilości pakietów. Zarówno zbyt wysoka jak i zbyt niska temperatura materiału utrudnia instalację.

Wskazówka: Przed otworzeniem pakietu warto go delikatnie zgiąć by łatwiej rozdzielać dachówki.

 

Miejsce wbijania gwoździ

 

Gonty mocowane są do dachu mechanicznie gwoździami. Prawidłowe przybicie gontów ma decydujący wpływ na szczelność i trwałość pokrycia dachowego. Łeb gwoździa musi być w jednej płaszczyźnie z górną powierzchnią dachówki i nie może jej uszkadzać. Każdą dachówkę przybijać przynajmniej 4 gwoździami dekarskimi. Dla dachów o spadku powyżej 60° ilość gwoździ należy zwiększyć do 6 sztuk na każdy gont. Dokładną ilość gwoździ dobrać na podstawie instrukcji producenta. Gwóźdź wbijać ok 2,5 cm powyżej środka wcięć międzymodułowych. Taka pozycja łącznika czyni że przebija 2 warstwy gontów i zapewnia właściwy docisk na zakładzie. Gwoździe skrajne wbijać ok 2,5 cm od krawędzi bocznych dachówki. Klej na dachówkach zabezpiecza je przed wiatrem i zwiększa szczelność pokrycia. Wulkanizacja następuje samoczynnie pod wpływem promieni słonecznych.

Spotyka się 3 typy klejenia:

  • paski kleju termoaktywnego na górnej stronie gontów
  • pola kleju samoprzylepnego na spodniej stronie (konieczne zerwanie folii zabezpieczającej przed sklejeniem w pakiecie)
  • system mieszany w dachówkach Isola (pełne klejenie z polami samoprzylepnymi bez zrywania folii)

Wskazówka: Sprawdzić w instrukcji producenta sposób postępowania z folią ochronną na spodzie gontów

 

Okap dachowy

Uchwyty rynny wpuścić w deskowanie. Haki rynnowe mogą być również montowane do deski czołowej. Okapy zabezpieczyć pasem nadrynnowym wykonanym z blachy powlekanej. Zakłady elementów pasa powinny wynosić ok. 4 cm. Obróbki przymocować do podłoża gwoździami w odstępie 10 cm.

Warstwa podkładowa

Gonty bitumiczne wymagają podkładu z papy oxydowanej zbrojonej welonem szklanym typu P/64/1200. Rolki papy podkładowej rozwija się równolegle do okapu, poczynając od dolnej części połaci i mocuje w zakosy wzdłuż krawędzi gwoździami w odstępie 10 cm i w odległości od brzegu nie większej niż 10 cm. Spoiny w układzie szachownicy. Zakład papy powinien wynosić 10 cm w kierunku podłużnym i 15 cm w poprzecznym.

Wskazówka: W przypadku stosowania jako poszycia dachu płyt dachowych typu OSB 3 niektórzy producenci, np. norweska Isola, nie wymagają warstwy podkładowej. Systemowy podkład pełni funkcję separacyjną na nierównym deskowaniu lub starych gontach.

 

Połączenie z okapem

Do wykonania okapu najwygodniej używać samoprzylepnych dachówek startowych. Koniecznie usunąć folię zabezpieczającą ze spodu elementów. Przyklejać do blachy okapowej za pomocą kleju dekarskiego. Zużycie: 60 ml/mb. Elementy startowe można też wykonać z dachówek. Należy odciąć moduły gontów wzdłuż górnej krawędzi wycięć międzymodułowych i usunąć folię ze spodniej strony.
Zużycie: ok. 1 pakiet / 20 mb okapu.

Wskazówka: Nie należy wykonywać pasa startowego poprzez odwrócenie gontów.

 

Montaż dachówek przy okapie

Moduły dachówek pierwszego rzędu muszą pokrywać powierzchnie klejące elementów startowych. Dolna krawędź wyrównana do dolnej krawędzi pasa okapowego.

Wskazówka: Zaleca się montować dachówki od środka połaci w obie strony. W środku połaci należy wyznaczyć startowe linie montażowe: prostopadłą do okapu oraz równoległą do niej oddaloną o pół modułu dachówki.

Montaż dachówek na połaci

Przed rozpoczęciem dalszego montażu oznakować poszycie dachowe sznurkiem dekarskim. Szczególnie w przypadku występowania na dachu lukarn, okien połaciowych, kominów itp. Oznakowanie umożliwia uniknięcie błędów montażowych podczas układania gontów wokół tych elementów, a także pokazuje ewentualne niedokładności wykonania poszycia. Prawidłowe rozrysowanie dachu pozwala dopasować położenie dachówek na całej połaci bez widocznego naruszania wzoru pokrycia.

Kolejne rzędy dachówek montować z przesunięciem pionowym o pół modułu. Zakład rzędów dachówek ustalić dla danego nachylenia na podstawie instrukcji producenta.

Wskazówka: Najwygodniejsze w montażu są gonty ze stałym zakładem, niezależnym od nachylenia dachu. Dolne krawędzie modułów muszą pokrywać się z górnymi krawędziami wcięć międzymodułowych niższego rzędu dachówek.

 

Ułatwienia montażowe

W niektórych dachówkach można znaleźć specjalne wycięcia czyniące montaż sprawniejszym. Zamek w krawędziach bocznych (pióro i wpust) ułatwia precyzyjne i szybkie układanie w rzędach. Gont należy umieścić w wycięciu i wpierw przybić przeciwległy koniec.

Wskazówka: Gwoździe wbijać po obu stronach zamka (w obie dachówki).

Nacięcia montażowe w górnej krawędzi ułatwiają wzajemne przesunięcie rzędów dachówek o pół modułu.

Deska szczytowa z obróbką blacharską

Obróbkę szczytu wykonać z wywinięciem i zamocować żabkami. Szerokość obróbki nie może być mniejsza niż 15 cm. Dachówki dociąć równolegle do deski szczytowej pozostawiając szczelinę szerokości 2 cm. Przyklejać do obróbki blacharskiej za pomocą uszczelniacza dekarskiego. Zużycie: 60 ml/mb Kleju. Dodatkowo użyć do uszczelnienia zakładów gontów zamocowanych na obróbce.

Wskazówka: Bezwzględnie ściąć górny róg dachówki od strony obróbki w celu ochrony przed zaciekaniem wody pod pokrycie dachowe.

 

Deska szczytowa z listwą trójkątną

Przy desce szczytowej zagiąć dachówki na trójkątnej listwie i przybić. Obciąć dachówki wzdłuż krawędzi. Zamontować obróbkę blacharską.

 

Obróbka przy ścianie

Wzdłuż ściany umieścić listwę trójkątną i wywinąć pokrycie z gontów bitumicznych na wysokość co najmniej 10 cm. Wykończyć u góry listwą dociskową zabezpieczającą przed deszczem.

Wskazówka: Zakończenia przy ścianie można wykonać również za pomocą obróbek blacharskich. Dalsze informacje w rozdziale Obróbka komina.

Obróbka komina

Dachówki należy ułożyć do dolnej krawędzi komina. Zamontować obróbkę komina wykonaną z blachy, tak aby jej dolny element przykrywał powierzchnie lepiące rzędu dachówek bezpośrednio poniżej komina. Pozostałe części obróbki mocowanej do dachu muszą mieć szerokość nie mniejszą 15 cm. Zalecana obróbka teleskopowa składająca się z dolnej części zafelcowanej i przytwierdzonej żabkami do połaci dachowej i górnej kotwionej w ścianie komina. Obie części pracują niezależnie gwarantując trwałe i szczelne połączenie. Gonty montować do obróbek przy użyciu uszczelniacza dekarskiego. Zużycie: 60 ml/mb. Dodatkowo użyć kleju do uszczelnienia zakładów gontów zainstalowanych na obróbce.

Wskazówka: Dachówki dociąć równolegle do krawędzi komina z uwzględnieniem 2 cm szczeliny i ściąć górne narożniki. Górną obróbkę komina wykończyć listwą dociskową zabezpieczającą przed deszczem. W podobny sposób należy wykonać obróbki wokół okien połaciowych itp.

 

Montaż wywietrzników połaciowych

Wywietrzniki połaciowe należy montować nie niżej niż 50 cm od kalenicy. Otwór wentylacyjny wykonać jak na rysunku. Wokół otworu nanieść uszczelniacz dekarski i zamocować wywietrznik. Po bokach i od strony kalenicy nanieść na kołnierz wywietrznika uszczelniacz dekarski i zamontować gonty.

Wskazówka: W ten sam sposób należy montować wywietrzniki sanitarne i odpowietrzniki kanalizacyjne.

 

Kosz dachowy otwarty

Kosz jest newralgicznym elementem dachu szczególnie narażonym na przecieki. Bezwzględnie należy wykonać dodatkowe uszczelnienie. Kosz typu otwartego wykonać przy użyciu papy jednowarstwowej z posypką w kolorze dachówki np. typu PYE PV 250 S5H (modyfikowana zbrojona włókniną poliestrową). Rolkę rozwinąć w osi kosza. Gwoździe dekarskie przybić w zakosy wzdłuż krawędzi w rozstawie co 10 cm i w odległości od brzegu nie większej niż 10 cm. Dopasować pasy okapowe do brzegów papy koszowej i połączyć styki uszczelniaczem dekarskim. Pokryć gontami obie połacie dachowe na szerokość ok. 40 cm od krawędzi membrany. Pamiętać o ukośnym ścięciu górnych narożników dachówek. Zachować obszar bez gwoździ w koszu min. 40 cm. W tej strefie gonty przykleić do podłoża uszczelniaczem dekarskim. Zużycie: 240 ml/mb.

Wskazówka: Uszczelnienie kosza dachowego w taki sposób nie zależy od kąta nachylenia kosza. Nie zaleca się wykonania kosza z wykorzystaniem blachy.

Kosz typu zamkniętego

Zalecanym materiałem jest papa podkładowa zbrojona włókniną poliestrową typu PYE PV 250 S4. Rozwiniętą w osi kosza rolkę mocuje się gwoździami bitymi w zakosy wzdłuż krawędzi w rozstawie 10 cm. Przed przybiciem krawędzie należy dodatkowo uszczelnić klejem bitumicznym. Gonty z jednej połaci powinny przechodzić na sąsiednią na odległość przynajmniej 30 cm. Gonty na drugiej połaci należy dociąć wzdłuż linii równoległej do osi umieszczonej 5 cm powyżej kosza. Należy koniecznie pamiętać o ścięciu górnych narożników przyciętych wcześniej gontów (trójkąt o boku 5 cm) aby skierować wodę do środka kosza. W strefie koszowej (20 cm od osi kosza w obie strony) niedopuszczalne jest wbijanie gwoździ. Gonty mocowane są do podłoża jedynie uszczelniaczem dekarskim.

 

Kosz dachowy zaplatany

Użycie tej metody jest możliwe warunkowo dla wybranych regularnych form dachówek jak prostokątna oraz gdy nachylenie kosza jest większe niż 15°, a gdy krokwie są dłuższe niż 10 m conajmniej 20°. W osi kosza nie montuje się dodatkowego uszczelnienia. Dobre efekty uzyskuje się gdy schodzące się połacie mają takie samo nachylenie, a dach jest dokładnie rozmierzony. Całe gonty bitumiczne w ciągu pokrycia układać przez środek kosza naprzemiennie co najmniej 30 cm poza oś kosza. Należy bezwzględnie ścinać górne narożniki gontów.

Wskazówka: Zachować obszar bez gwoździ w koszu min. 30 cm. Gonty mocowane są do podłoża jedynie uszczelniaczem dekarskim.

Kalenice i naroża

Ostatni rząd dachówek na jednej połaci dociąć wzdłuż kalenicy, a na drugiej zagiąć na sąsiednią stronę. Montaż gąsiorów rozpocząć od strony zawietrznej tzn. przeciwnej do dominującego kierunku wiatru. Najwygodniej wykorzystać gotowe elementy, wyprofilować jak na rysunku i mocować na zakład (wielkość zakładu określić na podstawie instrukcji producenta). Każdy gąsior przybić 2 gwoździami dekarskimi. Gwoździe wbijać w powierzchnie lepiące. Na narożach dodatkowo należy ściąć górne rogi gąsiorów. Zużycie: 6 szt/mb.

Wskazówka: Koniecznie usunąć dolną folię zabezpieczającą. Formowanie gąsiorów w niskich temperaturach ułatwia podgrzanie opalarką lub małym palnikiem.

Gąsiory można wykonać również z gontów. Najlepiej nadają się do tego celu dachówki prostokątne. Pojedynczy element nie powinien być węższy niż 30 cm. Każdy moduł przybijamy po obu stronach kalenicy i dodatkowo podklejamy uszczelniaczem dekarskim. Zużycie: ok. 1 pakiet / 10 mb kalenicy.

 

Montaż wywietrznika kalenicowego

Wzdłuż kalenicy wyciąć szczelinę o szerokości 4 cm, kończącą się 50 cm przed każdym ze szczytów. Po obu stronach kalenicy nanieść uszczelniacz dekarski. Zużycie: 120 ml/mb. Wywietrzniki montować z odpowiednim zakładem. Każdy mocować do podłoża długimi wkrętami. Jeśli profil kalenicowy nie jest fabrycznie pokryty posypką w kolorze gontów, należy dodatkowo zamontować na nim gąsiory (patrz “Kalenice i naroża”).

Wskazówka: W rejonach zagrożonych silnymi wiatrami zakład musi być dodatkowo zamocowany.

 

Zalecenia exploatacyjne

  1. Prawidłowo wykonany dach z markowych gontów bitumicznych jest trwały, komfortowo cichy i niekłopotliwy w użytkowaniu.
  2. Gonty nie wymagają konserwacji, niemniej jednak zaleca się dokonywanie przeglądów pokrycia 2 razy w roku, najlepiej przed i po sezonie zimowym. Należy wówczas również usunąć liście zalegające w rynnach i załamaniach dachu.
  3. Do chodzenia po dachu zaleca się używać miękkiego obuwia. Należy unikać wchodzenia na dach w czasie upału.
  4. Gonty, podobnie jak każde inne typowe pokrycie dachowe, w miejscach zacienionych i wilgotnych mogą pokrywać się glonami, porostami i mchami. Do ich usuwania należy używać odpowiednich preparatów, np. Isola Bio-Ren.
  5. Gontów bitumicznych nie można czyścić mechanicznie, gdyż uszkodzenie posypki mineralnej chroniącej bitum przed promieniami UV skraca ich trwałość. Z tego też powodu należy je zabezpieczać przed zabrudzeniami mogącymi się pojawiać przy takich pracach remontowych jak tynkowanie kominów.
  6. Niewskazane jest montowanie rur spustowych kierujących wodę deszczową na niższe połacie dachu. Takie rozwiązanie pogarsza trwałość i estetykę dachówek.
  7. W przypadku pojawienia się nieszczelności ich poszukiwanie należy rozpocząć od obróbek blacharskich, szczególnie w rejonie kominów.

 

 

Opracowanie: Michał Wilczek
Rysunki z biblioteki Isola as i Trelleborg Industries Polska
wiecej na: www.isola.pl