Ekonomiczne budowanie to dobre zaplanowanie inwestycji. O zgrozo, powszechnie spotykaną złą praktyką jest rozpoczynanie budowy bez zgromadzenia wystarczających środków na całość. W efekcie realiza­cja przerywana jest w stanie surowym. Pieniędzy led­wie starcza na zamknięcie dachu. Konsekwencją jest użycie desek szalunkowych i krycie tanią papą asfalto­wą. Budowa wznawiana jest po przerwie, która jest niezbędna na zebranie funduszy i zweryfikowanie pla­nów z możliwościami inwestora. Dla wymarzonej tra­dycyjnej dachówki ceramicznej szuka się alternatywy.

Dach pokryty papą na pełnym deskowaniu wydaje się gotowy do montażu gontów bitumicznych. Koncepcja rozsądna, lecz pod pewnymi warunkami. Ich zbagate­lizowanie może skończyć się masakrą. Jakość poszycia ma decydujący wpływ na dach z gon­tów bitumicznych, jego wygląd i szczelność. Pomińmy estetykę, skupiając się wyłącznie na szczelności. Naj­ważniejsze wymagania dla prawidłowego deskowania zamykają się w dwóch słowach: równe i ciągłe. Jak to rozumieć i czym grozi nieprzestrzeganie zaleceń? Świadomość, że deskowanie powinno tworzyć równą płaszczyznę jest duża. Niestety ignoruje się szpary w poszyciu. Optymalny podkład pod gonty najprościej i najpewniej osiągnąć z użyciem płyt drewnopochod­nych lub sklejek. Koniecznie montowanych z użyciem systemowych łączników, które spinają płyty. Te meta­lowe profile, montowane na krawędziach płyt, zwięk­szają sztywność poszycia, eliminują klawiszowanie i zapewniają niezbędne dylatacje między płytami. Nale­ży zwrócić uwagę by zastosować typ płyty dostosowa­ny do warunków wilgotnych, np. OSB/3. Decydując się na deski należy wybrać materiał nie­przypadkowy. Najważniejsze by deski były równe, proste i wąskie, do 12 cm. Nierówna grubość spowo­duje uskoki na krawędziach. Nierówne krawędzie uniemożliwią montaż bez szpar. Duża szerokość sprawi, że deski będą wyginać się. Do czego to prowadzi?

• Nierówne poszycie powoduje, że gonty nie przy­legają do siebie - nawet najmocniejszy klej nie pomoże, gdy nie ma się do czego przykleić! Bez zwulkanizowania gonty nie będą odporne na po­rywy wiatru. W miejscu wyrwanych modułów po­krycie traci szczelność. Dodatkowo nierówne po­szycie na małym nachyleniu stwarza niebezpie­czeństwo tworzenia zastoin.
• Uskoki na krawędziach desek w połączeniu z ru­chami konstrukcji dachowej powodują mecha­niczne uszkadzanie membrany podkładowej, a z czasem także gontów.
• Szerokie deski pod wpływem zmian wilgotności mogą prężyć tak bardzo, że rozrywają sklejone ze sobą gonty.
• Teraz najważniejsze. Szpary między deskami uniemożliwiają wbicie gwoździa we właściwym miejscu. Niebezpieczne jest wbicie zarówno niżej jak i wyżej. Gdy gwoźdź zostanie wbity za nisko - znajdzie się za blisko krawędzi gontu, który go przykrywa. Woda może wciekać pod pokrycie wokół gwoździa w efekcie podciągania kapilarne­go. Natomiast gwóźdź wbity za wysoko przejdzie jedynie przez jedną dachówkę. Wbity prawidłowo przebije 2 dachówki, gwarantując docisk dachówek do siebie i właściwe sklejenie w miejscu gdzie zakład jest najmniejszy.

Co zatem czynić z kiepskim deskowaniem, będącym skutkiem złej praktyki budowania?

• Najważniejsze to pozbyć się szpar. Deski należy przełożyć tzn. zerwać i na nowo ułożyć, eliminu­jąc te o nierównych krawędziach.
• Szerokie deski przeciąć wzdłuż na węższe i solid­nie przybić do krokwi.
• Uskoki na krawędziach desek większe od 2 mm zestrugać.
• Alternatywnie, szczególnie gdy deski są wyjątko­wo parszywe, zamontować na zastanym poszyciu płyty dachowe, np. OSB/3 o grubości 15 mm.
• Zastosować systemową membranę podkładową zalecaną przez producenta dachówek bitumicz­nych. Nowoczesne produkty działają zdecydowa­nie efektywniej niż papa asfaltowa zbrojona welo­nem z włókien szklanych. Rozwiązaniem niedopuszczalnym jest papa izolacyjna z wkładką tekturową.
• Pamiętajmy, że dach kryty jakościowymi gontami bitumicznymi, które zamontowano zgodnie z zalecenia­mi renomowanego producenta, jest wyjątkowo wdzięczny: trwały, komfortowo cichy, niekłopotliwy w użytkowaniu i pozbawiony konieczności konserwacji.

Suma wszystkich nieszczęść: zbyt szerokie deski, nierówne krawędzie i szpary

W takich okolicznościach przyrody gonty są bez szans

Szpary gwoździami do trumny: dziura to ślad gdzie gwóźdź być powinien, a nie może

Michał Wilczek Menadżer produktów Isola na dachy spadziste Trelleborg Industries Polska